Trong những năm gần đây, tình trạng tự tử ở Việt Nam có xu hướng gia tăng, trong đó có cả đối tượng tự tử là trẻ vị thành niên.

Tại Việt Nam, tỉ lệ tự tử ở trẻ vị thành niên tương đối thấp so với các nước trong khu vực Đông Nam Á. Mặc dù vậy, trong những năm gần đây, tình trạng tự tử ở Việt Nam có xu hướng gia tăng, trong đó có cả đối tượng tự tử là trẻ vị thành niên. 

Thay đổi tâm sinh lý có thể khiến trẻ nhạy cảm và dễ có ý định tự tử

Đừng chủ quan: Có những thứ cha mẹ tưởng là rất đỗi bình thường nhưng lại là yếu tố khiến con mình tìm đến cái chết - Ảnh 1.

Tháng 11/2019, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhi đồng 2 (quận 1, TP.HCM) cho biết, đêm 20/11, bệnh viện tiếp nhận một nữ bệnh nhi được Trung tâm cấp cứu 115 chuyển đến. Theo thông tin ban đầu, bệnh nhi nhảy từ lầu 8 chung cư và nguyên nhân là do biết do mẹ kiểm tra điện thoại của mình nên em giận và nhảy lầu. May mắn là khi rơi xuống đến lầu 2 thì em trúng mái tôn, sau đó rơi xuống trúng xe máy nên không tử vong.

Chia sẻ về hành động nhảy lầu của bệnh nhi này, chuyên gia Tâm lý nổi tiếng Lê Khanh cho biết, trẻ trong độ tuổi tiền dậy thì (10-14 tuổi) thường khó khống chế hành vi vì khả năng kiểm soát cảm xúc lúc này đang bị xáo trộn do sự thay đổi tâm sinh lý. 

Trong trường hợp này, có thể khi muốn kiểm soát điện thoại, mẹ đã có những hành động hay lời nói không mang tính thuyết phục nên đã gây ra phản ứng ngoài tầm kiểm soát của con. Hoặc cũng có thể đây là hành động "giọt nước tràn ly" vì có thể trước đó, mẹ đã có những hành động giám sát hay lời lẽ gây tổn thương cho con, nên con mới mất bình tĩnh đến vậy!

Áp lực học tập, thi cử, mối quan hệ trường lớp... cũng khiến trẻ gặp những xáo trộn về mặt tâm lý, thậm chí phát triển lo âu, trầm cảm

Đầu tháng 1-2018, một nữ sinh 12 tuổi tại Hà Tĩnh tự tử ngay tại lớp học. Theo như những gì nữ sinh này đã viết lại trong 2 bức thư (bằng tiếng Anh và tiếng Việt) thì cô bé gửi lời xin lỗi đến bạn bè vì từ nay không thể tham gia học tập, vui chơi cùng các bạn trong lớp được nữa. Em cũng xin lỗi vì kết quả học tập giảm sút trong thời gian gần đây, khi không đạt được kết quả tốt như kỳ vọng của bố mẹ và thầy cô.

Đừng chủ quan: Có những thứ cha mẹ tưởng là rất đỗi bình thường nhưng lại là yếu tố khiến con mình tìm đến cái chết - Ảnh 2.

Gần hơn nữa là vụ việc một nam sinh lớp 10 vừa cười vừa khóc nhảy từ tầng 4 xuống sân một trường THPT nội trú tại TP HCM. Tương tự, nam sinh này cũng để lại thư tuyệt mệnh kể rằng cậu quá áp lực vì học tập.

Theo một nghiên cứu của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc tại Việt Nam, áp lực học tập là một trong những nguyên nhân chính khiến trẻ em Việt Nam rối loạn về sức khỏe tâm thần. Không ít trẻ vị thành niên trở nên lo âu, trầm cảm do áp lực học tập, thi cử và những kì vọng về thành tích học tập của người thân. Một số trẻ dễ rơi vào tình trạng "sốc tâm lý" và nghĩ đến chuyện tiêu cực thậm chí kết thúc cuộc đời sau những thất bại trong học tập, thi cử. 

Mâu thuẫn trong cuộc sống cũng là một trong những nguyên nhân khiến trẻ vị thành niên tự tử

TS.BS. Đỗ Minh Loan Trưởng khoa Sức khỏe Vị thành niên- BV Nhi Trung ương cho biết, mới đây, khoa tiếp nhận bệnh nhân nhi 11 tuổi có tên là TL được mẹ đưa tới. TL sắp học hết học kì I của lớp 6. Theo chia sẻ của người mẹ thì điểm số học tập của TL giảm rõ rệt, kết quả học tập trung bình, đặc biệt học kém 3 môn Toán – Văn – Anh. Sau buổi họp phụ huynh kì I, mẹ về đã kiểm tra sách vở của TL thì nhận thấy tất cả các môn học con đều không viết bài và nếu có viết cũng không đọc được. Sách giáo khoa thì vẽ hình người kỳ quặc.

Ở nhà, TL không giao tiếp mà tìm cách lẩn trốn ánh mắt và sự trò chuyện người thân. Con luôn ở trong phòng cả ngày, xem tivi hoặc điện thoại, không để ý đến ai. Mẹ TL đã thấy rất nhiều thẻ nạp tiền trong phòng ngủ và phòng học của cậu bé. Quá sốc vì điều này, trong cơn nóng giận, mẹ đã mắng chửi trẻ trong suốt 2 giờ liên tiếp, TL chỉ im lặng và khóc. Người mẹ bất lực không biết phải làm thế nào với con.

Đưa con đến viện, người mẹ mong muốn được gặp các bác sĩ và các nhà tâm lý để hiểu lý do vì sao TL từ một học sinh giỏi 5 năm liên tục ở cấp tiểu học mà ngay từ năm học đầu tiên của cấp II con đã có sự thay đổi rõ rệt như vậy.

Đừng chủ quan: Có những thứ cha mẹ tưởng là rất đỗi bình thường nhưng lại là yếu tố khiến con mình tìm đến cái chết - Ảnh 3.

Trong quá trình đánh giá và làm việc với TL tại Khoa Sức khỏe Vị thành niên, TS.BS. Đỗ Minh Loan nhận thấy TL có lo âu và rối loạn hành vi chạm ngưỡng. Con cũng chia sẻ với nhà tâm lý về những khó khăn trong quá trình giao tiếp và học tập của mình tại trường như về mối quan hệ bạn bè, ở lớp trẻ có sự chia bè phái và nói xấu nhau, con không có bạn thân, cảm thấy khó khăn để có thể tham gia các trò chơi cùng với các bạn trong lớp. Những người bạn mà trẻ thường chơi ở tiểu học đã học lớp khác, mà TL lại khó có thể chơi với các bạn mới. Dần dần, thay vì vui chơi cùng các bạn vào giờ ra chơi, TL lựa chọn ngồi một mình tại chỗ. Từ đó, mối quan hệ của TL và các bạn trong lớp ngày càng tệ hơn.

Sau quá trình trị liệu cá nhân kết hợp với trị liệu gia đình (có trẻ và bố mẹ trẻ), TL tìm lại được chính mình, hứng thú trong học tập và có thể chia sẻ với bố mẹ về những vấn đề của bản thân. Bên cạnh đó, thông qua các buổi trị liệu gia đình, bố mẹ TL có cơ hội được lắng nghe những cảm xúc của trẻ, hiểu hơn về con và dành thêm thơi gian cho con.

Trường hợp của TL có thể coi là may mắn vì gia đình sớm phát hiện và đưa con tới gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý nên kịp thời được cứu vãn. Nếu để lâu dài, tình trạng rối loạn lo âu và hành vi của TL có thể thêm trầm trọng, từ đó kéo theo nhiều hệ lụy đáng tiếc nào cũng rất khó để nói trước.

Đừng chủ quan: Có những thứ cha mẹ tưởng là rất đỗi bình thường nhưng lại là yếu tố khiến con mình tìm đến cái chết - Ảnh 4.

Cũng liên quan đến mâu thuẫn, nhưng là mâu thuẫn với thành viên trong gia đình, mới đây, TS. BS Ngô Anh Vinh- Khoa Sức khỏe Vị thành niên - Bệnh viện Nhi Trung ương, chia sẻ trường hợp một bé gái 13 tuổi tự tử bằng cách uống thuốc trừ sâu. Nguyên nhân của hành động dại dột này được xác định là do bé gái bức xúc khi bị mẹ và chị đánh.

Chuyện xảy ra trong đợt dịch COVID-19 vừa qua, cháu theo học chương trình online của nhà trường nên thường xuyên ở nhà. Ngoài thời gian học, cháu hay vào mạng xem phim ảnh và các trang mạng xã hội khác. Gia đình yêu cầu cháu phải mở cửa phòng để còn giám sát nhưng bé gái cho rằng như thế là không có không gian riêng tư do mình đã lớn nên thường đóng cửa lại. Việc này khiến mẹ cháu rất bực mình nên đã đánh con để "dạy dỗ". Không những thếm chị gái cũng hùa theo mẹ đánh em. Điều này khiến bé cảm thấy tủi thân vì nghĩ không ai thương mình nên đã mua thuốc trừ sâu để uống tự tử. 

May mắn là cháu được phát hiện sớm và đưa đến bệnh viện để cấp cứu kịp thời. Tuy nhiên, các bác sĩ cũng lo lắng về tương lai của cháu vì khi về nhà, nếu tình trạng bạo hành gia đình vẫn tiếp tiếp xảy ra thì việc trẻ chọn đến cái chết là điều có thể tiếp tục xảy ra.

Theo chuyên gia tâm lý, việc cha mẹ cho rằng mình có quyền giám sát các khu vực riêng tư hay đồ dùng cá nhân của con là cực kì sai lầm, có thể đẩy con đến những suy nghĩ tiêu cực vô cùng. Điều này khiến con cho rằng bố mẹ đã xâm phạm quyền riêng tự do cá nhân (và đúng là như vậy) nên thường có những phản ứng dữ dội như trường hợp kể trên. Một số trường hợp khác, con trở nên trầm cảm, cắt đứt mọi giao tiếp với bố mẹ. Thay vào đó, cha mẹ nên dành nhiều thời gian trao đổi tâm tình với con cái và tạo mối quan hệ tương tác 2 chiều.

Đừng chủ quan: Có những thứ cha mẹ tưởng là rất đỗi bình thường nhưng lại là yếu tố khiến con mình tìm đến cái chết - Ảnh 5.

Làm gì để ngăn ngừa tự tử ở tuổi vị thành niên?

Theo TS. BS Ngô Anh Vinh, tự tử ở trẻ vị thành niên là vấn đề có thể ngăn ngừa được.Việc hiểu rõ các nguyên nhân, các dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp cho các bậc phụ huynh tìm cách giải quyết và ngăn ngừa tình trạng này.

- Không áp đặt thành tích học tập cho trẻ, không nên đặt kì vọng quá cao ở trẻ vì điều này sẽ gây áp lực cho trẻ.

- Cần tạo sự gần gũi, gắn bó giữa bố mẹ với trẻ để trẻ có thể tâm sự, chia sẻ khi gặp khó khăn trong việc học hành, trong các mối quan hệ xã hội.

- Phân bổ thời gian học tập và vui chơi giải trí cho trẻ 1 cách hợp lí. Nên tổ chức các buổi du lịch dã ngoại, hoặc cho trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời, đảm bảo đời sống tinh thần lành mạnh cho trẻ.

- Dạy trẻ các kỹ năng sống để trẻ có khả năng đương đầu với những biến cố trong cuộc sống.

Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO), hàng năm, trên thế giới có trên 800.000 người chết vì tự tử, cứ mỗi 40 giây trên thế giới có một người tìm cái chết. Mặc dù xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng theo thống kê, tự tử là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 2 đối với lứa tuổi 15 – 29 tuổi trên thế giới, chỉ sau tai nạn giao thông. Cũng theo tổ chức Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF) công bố cứ trung bình mỗi ngày, khoảng 3.000 trẻ vị thành niên chết do tự tử trên thế giới.Đặc biệt, hiện nay tình trạng tự tử ở tuổi vị thành niên đang ngày càng gia tăng nhưng người lớn, các bậc phụ huynh chưa biết cách nhận diện, hỗ trợ và can thiệp.

Đừng chủ quan: Có những thứ cha mẹ tưởng là rất đỗi bình thường nhưng lại là yếu tố khiến con mình tìm đến cái chết - Ảnh 7.

admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1broje0') });

Xem thêm bài mới hơn

Xem thêm bài cũ hơn